«Χτίζουμε έναν σύγχρονο Πύργο Βαβέλ;» – Η προειδοποίηση του Γέροντα Θεόκλητου από το Άγιον Όρος που ηχεί σήμερα πιο επίκαιρη από ποτέ (Video)
Σε ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από ομιλία που καταγράφηκε στο Άγιον Όρος γύρω στο 2000, ο γέροντας Θεόκλητος Διονυσιάτης, μιλώντας παρουσία Αμερικανών επισκεπτών, θέτει μια φράση που μοιάζει να διαπερνά τον χρόνο και να αγγίζει τη σημερινή εποχή:
«Αν ο Κύριος δεν φυλάξει την πόλη, μάταια αγρύπνησαν αυτοί που φυλάνε».
Η ρήση, εμπνευσμένη από τον Ψαλμό, δεν παρουσιάζεται απλώς ως μια πνευματική υπενθύμιση, αλλά ως ένα ερώτημα με έντονο υπαρξιακό βάρος: πόση αξία έχει η ανθρώπινη προσπάθεια όταν αποκόπτεται από το θείο θεμέλιο;
Η «Νέα Εποχή» και ο σύγχρονος προβληματισμός
Στο ίδιο πνεύμα, η συζήτηση επεκτείνεται στη λεγόμενη «Νέα Εποχή», έναν όρο που χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει τη σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη, τεχνολογικά ραγδαία και πνευματικά ρευστή πραγματικότητα.
Ο γέροντας θέτει έμμεσα ένα καίριο ερώτημα: μήπως η ανθρωπότητα, στην προσπάθειά της να οικοδομήσει έναν νέο πολιτισμικό και τεχνολογικό «ουρανό», επαναλαμβάνει το αρχαίο σφάλμα του Πύργου της Βαβέλ;
Ο Πύργος της Βαβέλ ως διαχρονικό σύμβολο
Η βιβλική εικόνα του Πύργου της Βαβέλ δεν αφορά απλώς μια ιστορική αφήγηση, αλλά λειτουργεί ως διαχρονικό σύμβολο ανθρώπινης ύβρεως: της προσπάθειας δηλαδή να φτάσει ο άνθρωπος στον ουρανό με δικές του δυνάμεις, αποκομμένος από τον Θεό.
Στο πλαίσιο αυτό, η αναφορά του γέροντα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα. Η τεχνολογική πρόοδος, η παγκοσμιοποίηση και η διαρκής επιτάχυνση της κοινωνίας μπορούν να ιδωθούν είτε ως πρόοδος είτε ως ένα νέο «χτίσιμο» χωρίς πνευματικά θεμέλια.
Ένα ερώτημα που μένει ανοιχτό
Το απόσπασμα δεν δίνει εύκολες απαντήσεις. Αντίθετα, αφήνει τον θεατή ή τον ακροατή μπροστά σε ένα διαχρονικό δίλημμα:
Είναι η πρόοδος του ανθρώπου ευλογία όταν συνοδεύεται από ταπείνωση και πίστη, ή μήπως μετατρέπεται σε πύργο Βαβέλ όταν στηρίζεται αποκλειστικά στην αυτάρκεια και την τεχνολογική δύναμη;
Σε κάθε περίπτωση, η φωνή από το Άγιον Όρος λειτουργεί σαν υπενθύμιση ότι πίσω από κάθε ανθρώπινο «οικοδόμημα», παραμένει το ερώτημα του θεμελίου του.
