Τραύματα μιας μνήμης που αιμορραγεί – 70 χρόνια από το Πογκρόμ της Πόλης & 60 χρόνια από τις μαζικές απελάσεις

«Κι ύστερα δεν είχαμε μνήμη, είχαμε μόνο μοναξιά…»
Για την Κωνσταντινούπολη, την πόλη των ψυχών, οι ημέρες 6–7 Σεπτεμβρίου 1955 δεν ήταν απλώς μαύρες — ήταν ένα σφαγείο της αξιοπρέπειας μιας ολόκληρης κοινότητας.

Το σκοτάδι της μνήμης

Τις πρώτες ώρες της 6ης Σεπτεμβρίου 1955, μια ψευδής είδηση — η δήθεν βομβιστική επίθεση στο σπίτι όπου γεννήθηκε ο Κεμάλ Ατατούρκ — χρησιμοποιήθηκε ως πρόφαση για να ξεχυθεί ένα άγριο πογκρόμ κατά της ελληνικής κοινότητας της Πόλης. Δεκάδες χιλιάδες οπλισμένοι όχλοι, οργανωμένοι και προετοιμασμένοι, επιτέθηκαν με μανία, κατέστρεψαν την περιουσία, έκαψαν καταστήματα, σπίτια, σχολεία, εκκλησίες — πάνω από 73 εκκλησίες, 23 σχολεία, χιλιάδες σπίτια και καταστήματα εξαφανίστηκαν μέσα στο σκοτάδι της νύχτας.

Προσομοιώσεις της Νύχτας των Κρυστάλλων ήρθαν στο νου των επιβιωσάντων, νιώθοντας ανατριχίλα για αυτό που συνέβη — «όπως ήταν η Kristallnacht», σημειώνει ο Alfred de Zayas, χαρακτηρίζοντας το πογκρόμ ως «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας».

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, άνω των 10–15 νεκρών, εκατοντάδες τραυματίες, γυναίκες και παιδιά βιάστηκαν, και εκατοντάδες καρδιές έμειναν για πάντα βαθιά πληγωμένες. Η κοινότητα κατέρρευσε· ο ελληνισμός της Πόλης μειώθηκε δραματικά — από περίπου 100.000 στα μέσα του 20ού αιώνα σε ελάχιστους χιλιάδες σήμερα.

60 χρόνια μετά: Η σιωπή της επόμενης πράξης

Η σφαγή δεν έμεινε μοναχά στη βία της — ξυπνησε και τα επόμενα φαντάσματα. Το 1964–1965, χιλιάδες Έλληνες πολίτες τουρκικής κατοχής εκδιώχθηκαν βίαια, σε ανάμνηση και συνέχιση της πολιτικής του εξοστρακισμού μιας ολόκληρης κοινότητας.

Γιατί συγκινούμαστε σήμερα;

Γιατί η μνήμη δεν είναι ατομική — είναι συλλογική τραγωδία και συλλογική απαίτηση για δικαίωση. Το μέλλον σχεδιάζεται μόνο αν κατανοούμε τα τραύματα του παρελθόντος.

Πρόσκληση — Όταν η μνήμη κραυγάζει αλήθεια

Διήμερο Διεθνές Συνέδριο
Τίτλος: «70 Χρόνια από το Πογκρόμ (6-7 Σεπτεμβρίου 1955) – 60 Χρόνια από τις Μαζικές Απελάσεις (1964-65) κατά του Ελληνισμού της Κωνσταντινούπολης από το κράτος της Τουρκίας»
Οργάνωση: Οικουμενική Ομοσπονδία Κωνσταντινουπολιτών – ΟιΟμΚω
Χώρος: Πνευματικό Κέντρο Κωνσταντινουπολιτών, Σούτσου Δημητρίου 44, Αθήνα 115 21

19 Σεπτεμβρίου 2025, 18:30
20 Σεπτεμβρίου 2025, 17:00

Τι θα βιώσουμε

• Καταθέσεις ιστορικών, μαρτύρων, μελετητών και απογόνων επιζώντων.
• Ταινίες, ντοκουμέντα, ανταποκρίσεις που αποτυπώνουν τον φόβο, την οργή, την απώλεια.
• Σοβαρές αναλύσεις για τα πολιτικά συμφραζόμενα και τις ελλείψεις της διεθνούς κοινότητας τότε και σήμερα.

Κλείσιμο
Η ανάμνηση ενός πογκρόμ δεν είναι απλά θλιβερή αφήγηση – είναι κραυγή για παγκόσμια ευθύνη και διαχρονικά δικαιώματα. Ελάτε να θυμηθούμε μαζί· να μιλήσουμε για τα «γυμνά αυτιά» της ιστορίας και να φτιάξουμε έναν τόπο όπου η μνήμη δε θα καίει αλλά θα φωτίζει.