«Η Δικαιοσύνη νοσεί»: Ηχηρή παραίτηση εφέτη μετά από 26 χρόνια στα έδρανα
Σαν «κεραυνός» έπεσε στον νομικό κόσμο η πρόωρη αποχώρηση του εφέτη Γιάννη Ευαγγελάτου από το Δικαστικό Σώμα, έπειτα από περισσότερα από είκοσι έξι χρόνια υπηρεσίας. Η παραίτησή του επισφραγίστηκε με τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, στις 16 Φεβρουαρίου, του Προεδρικού Διατάγματος αποδοχής της.
Για πολλούς συναδέλφους του, η ημέρα εκείνη χαρακτηρίστηκε «μαύρη μέρα για τη Δικαιοσύνη». Ο ίδιος είχε συνδέσει την πορεία του με επιστημονική επάρκεια, θεσμική ευπρέπεια και προσήλωση στο κράτος δικαίου. Ωστόσο, οι λόγοι της αποχώρησης παρέμεναν μέχρι πρότινος ασαφείς.
Η δημόσια ανάρτησή του με τίτλο «Το τέλος της διαδρομής» ήρθε να δώσει ξεκάθαρες απαντήσεις — και να ανοίξει μια ευρύτερη συζήτηση.
«Το τέλος της διαδρομής» – Ένας απολογισμός με αιχμές
Στο εκτενές κείμενό του, ο τέως πλέον δικαστικός λειτουργός κάνει έναν απολογισμό άνω των είκοσι ετών υπηρεσίας σε οκτώ δικαστήρια, στην Αθήνα και στην περιφέρεια. Θυμάται την είσοδό του στην Εθνική Σχολή Δικαστικών Λειτουργών, όταν – όπως γράφει – πίστευε ότι θα απονέμει το Δίκαιο «σύμφωνα με τον Νόμο και τη συνείδηση», όχι ως τυπική διεκπεραίωση, αλλά ως «ζώσα δύναμη».
Η πραγματικότητα, όμως, όπως περιγράφει, ήταν διαφορετική:
υπερβολικός φόρτος, πίεση ποσότητας εις βάρος της ποιότητας, ελλιπείς υποδομές και εξαντλητικές συνθήκες εργασίας.
Θέτει καίρια ερωτήματα που αγγίζουν τον πυρήνα της απονομής δικαιοσύνης:
- Πόσο δίκαιη μπορεί να είναι μια δίκη όταν ένας δικαστής καλείται να εκδικάσει είκοσι κακουργήματα σε μία ημέρα;
- Πόσος χρόνος αναλογεί σε κάθε κατηγορούμενο;
- Πόσες φορές πρέπει να προσέρχονται τα θύματα μέχρι να δικαστεί η υπόθεσή τους;
«Οι πολλοί πνίγονται από τις κραυγές των λίγων»
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η αναφορά του στη διάκριση ανάμεσα στη «συντριπτική πλειοψηφία» των ευσυνείδητων δικαστών και σε μια «θλιβερή μειοψηφία» που, κατά τον ίδιο, επιδεικνύει αλαζονεία, ευθυνοφοβία και υπονομεύει το κύρος του θεσμού.
«Ως πότε οι πολλοί θα χρεώνονται την αδιαφορία και την ανικανότητα των λίγων;» διερωτάται, περιγράφοντας ένα εσωτερικό πρόβλημα που, όπως σημειώνει, βαραίνει συνολικά την εικόνα της Δικαιοσύνης.
«Η ανοχή είναι συνενοχή»
Το πιο ηχηρό μήνυμα της ανάρτησής του συμπυκνώνεται στη φράση:
«Τώρα η ανοχή είναι συνενοχή».
Ο κ. Ευαγγελάτος αμφισβητεί ευθέως το δόγμα ότι «οι δικαστές μιλούν μόνο με τις αποφάσεις τους», υποστηρίζοντας ότι σε μια περίοδο όπου – κατά την εκτίμησή του – η Δικαιοσύνη «νοσεί» και η εμπιστοσύνη των πολιτών φθίνει, η σιωπή δεν αποτελεί επιλογή.
Θέτει ζήτημα ουσιαστικής θωράκισης των δικαστικών λειτουργών απέναντι σε πιέσεις «από κάθε κατεύθυνση», αλλά και ζήτημα εσωτερικής ευθύνης για την εικόνα του θεσμού.
Πράξη αξιοπρέπειας ή κραυγή αγωνίας;
Κλείνοντας, ο τέως δικαστικός λειτουργός τονίζει ότι το Δίκαιο «δεν είναι στείρα γνώση αλλά εσωτερική στάση ζωής». Η αποχώρησή του, όπως αφήνει να εννοηθεί, δεν αποτελεί φυγή, αλλά συνειδητή πράξη αυτοσεβασμού και αξιοπρέπειας.
Η παραίτηση του εφέτη Γιάννη Ευαγγελάτου δεν είναι απλώς μια προσωπική απόφαση. Ανοίγει εκ νέου τη συζήτηση για:
- τον φόρτο εργασίας των δικαστηρίων,
- τις συνθήκες απονομής δικαιοσύνης,
- την ουσιαστική ανεξαρτησία των δικαστικών λειτουργών,
- και, τελικά, την εμπιστοσύνη των πολιτών στο τελευταίο τους καταφύγιο.
Το ερώτημα που ο ίδιος θέτει στο τέλος κάθε ημέρας παραμένει και για όλους μας:
«Αποδόθηκε Δικαιοσύνη;»
