«Δώσαμε τον Τσάρο Σαμουήλ & πήραμε… το ΤΙΠΟΤΑ!» – Σφοδρή καταγγελία για τη συμφωνία Ελλάδας – Βουλγαρίας
Σφοδρή κριτική για τη συμφωνία Ελλάδας και Βουλγαρίας σχετικά με την ανταλλαγή των λειψάνων του Τσάρου Σαμουήλ με 48 ιστορικά εκκλησιαστικά κειμήλια εξαπολύει ο γεωγράφος και γεωπολιτικός επιστήμονας Δρ. Γιώργος Πραχαλιάς.
Σε ανάρτησή του, ο κ. Πραχαλιάς χαρακτηρίζει τη σορό του Τσάρου Σαμουήλ «ισχυρότατο διαπραγματευτικό χαρτί» που διέθετε η Ελλάδα και εκφράζει την έντονη διαφωνία του με τον τρόπο με τον οποίο, όπως υποστηρίζει, πραγματοποιήθηκε η συμφωνία.
Η συμφωνία Ελλάδας – Βουλγαρίας υπεγράφη στις 3 Οκτωβρίου 2026 στο Βυζαντινό Μουσείο Θεσσαλονίκης, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Βούλγαρου ομολόγου του Ρούμεν Ράντεφ. Προβλέπει την επιστροφή στην Ελλάδα 48 ιστορικών κειμηλίων που είχαν μεταφερθεί στη Βουλγαρία το 1917, ενώ παράλληλα τα λείψανα του Τσάρου Σαμουήλ μεταφέρθηκαν στη Σόφια.
«Η σορός του Τσάρου Σαμουήλ»
Ο Γιώργος Πραχαλιάς αναφέρεται στην ιστορική σημασία των λειψάνων, υπενθυμίζοντας ότι ο Σαμουήλ υπήρξε εμβληματική μορφή της μεσαιωνικής Βουλγαρίας και ότι τα λείψανά του εντοπίστηκαν το 1965 από τον καθηγητή Νικόλαο Μουτσόπουλο στη Μικρή Πρέσπα, μαζί με άλλες τρεις σορούς.
Όπως αναφέρει, η σορός του Σαμουήλ είχε αποτελέσει επί δεκαετίες αντικείμενο ενδιαφέροντος της Βουλγαρίας, γεγονός που, κατά την άποψή του, της προσέδιδε ιδιαίτερη διαπραγματευτική αξία για την ελληνική πλευρά.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το 2014, με αφορμή τη συμπλήρωση χιλίων ετών από τον θάνατο του Σαμουήλ, η Βουλγαρία είχε επαναφέρει το αίτημα για την επιστροφή των λειψάνων. Τότε, όπως υποστηρίζει ο κ. Πραχαλιάς, η ελληνική πλευρά είχε συνδέσει το ζήτημα με διεκδικήσεις για ελληνικά κειμήλια και άλλα ιστορικά αντικείμενα που βρίσκονται στη Βουλγαρία.
Ο ίδιος υποστηρίζει μάλιστα ότι, ως επιτελής του Γενικού Επιτελείου Στρατού εκείνη την περίοδο, συμμετείχε στην κατάρτιση του ελληνικού φακέλου διεκδίκησης.
Στον φάκελο, όπως αναφέρει, περιλαμβάνονταν μεταξύ άλλων εκκλησιαστικά κειμήλια, αρχεία και συλλεκτικά μηχανήματα της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού, αλλά και αιτήματα για τον επαναπατρισμό των σορών των Ταγματαρχών Γεωργίου Κολοκοτρώνη και Ιωάννη Βελισσαρίου, καθώς και για τη δημιουργία ελληνικού στρατιωτικού κοιμητηρίου στη Βουλγαρία.
«Η Ελλάδα ζήτησε τότε τα πάντα πίσω από τη Βουλγαρία προκειμένου να της δώσει τη σορό του Τσάρου Σαμουήλ, γνωρίζοντας το πόσο ισχυρό διαπραγματευτικό όπλο ήταν η σορός του Σαμουήλ», υποστηρίζει χαρακτηριστικά.
Η νέα συμφωνία και τα 48 κειμήλια
Σήμερα, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν για τη συμφωνία, στην Ελλάδα επιστρέφουν 48 ιστορικά κειμήλια, τα οποία είχαν αφαιρεθεί από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοίνισσας, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.
Τα κειμήλια παρουσιάστηκαν στο Βυζαντινό Μουσείο Θεσσαλονίκης και στη συνέχεια πρόκειται να επιστρέψουν στους φορείς προέλευσής τους.
Την ίδια στιγμή, τα λείψανα που αποδίδονται στον Τσάρο Σαμουήλ μεταφέρθηκαν στη Βουλγαρία, όπου πραγματοποιήθηκε τελετή υποδοχής και επιμνημόσυνη δέηση στη Σόφια.
Η ελληνική κυβέρνηση έχει χαρακτηρίσει τη συμφωνία ιστορικής σημασίας, ενώ ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι τα ιστορικά κειμήλια δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως «λάφυρα πολέμου».
Ωστόσο, η συμφωνία έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις. Η κριτική επικεντρώνεται κυρίως στο γεγονός ότι τα 48 κειμήλια αποτελούν μόνο ένα μέρος των ελληνικών ιστορικών αντικειμένων που βρίσκονται στη Βουλγαρία, ενώ παραμένουν ανοιχτά ζητήματα για άλλα κειμήλια και χειρόγραφα.
«Πήραμε… το ΤΙΠΟΤΑ!»
Ο Γιώργος Πραχαλιάς θέτει ευθέως το ερώτημα αν η Ελλάδα αξιοποίησε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το διαπραγματευτικό πλεονέκτημα που, κατά την άποψή του, διέθετε.
«Παραδόθηκε στη Βουλγαρία το ισχυρότερο διαπραγματευτικό χαρτί που διέθετε η Ελλάδα, χωρίς προηγουμένως να έχει εξασφαλιστεί η επιστροφή του συνόλου των ελληνικών κειμηλίων», υποστηρίζει.
Παράλληλα, θέτει ζήτημα σχετικά με τις σορούς Ελλήνων στρατιωτικών που, όπως αναφέρει, παραμένουν στη Βουλγαρία.
Ιδιαίτερα έντονη είναι και η αναφορά του στη διαδικασία που ακολουθήθηκε, καθώς υποστηρίζει ότι μια τόσο σημαντική διμερής συμφωνία εφαρμόστηκε χωρίς προηγούμενη κύρωση από τη Βουλή και χωρίς ενημέρωση των υπόλοιπων πολιτικών κομμάτων.
Για το συγκεκριμένο συνταγματικό και κοινοβουλευτικό ζήτημα απαιτείται ιδιαίτερη νομική τεκμηρίωση και δεν προκύπτει από τις πηγές που εξετάστηκαν εδώ ότι η συγκεκριμένη καταγγελία έχει επιβεβαιωθεί ως προς όλες τις επιμέρους λεπτομέρειές της.
Ο κ. Πραχαλιάς, πάντως, καταλήγει σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη «εξωφρενική» και ζητώντας να διερευνηθούν οι ευθύνες όσων έλαβαν τις σχετικές αποφάσεις.
Η συμφωνία Ελλάδας – Βουλγαρίας ανοίγει πλέον έναν νέο κύκλο συζήτησης για την τύχη των ελληνικών κειμηλίων που παραμένουν στη Βουλγαρία, αλλά και για το αν η επιστροφή των 48 αντικειμένων αποτελεί το τέλος μιας μακράς διαπραγμάτευσης ή την αφετηρία για νέες ελληνικές διεκδικήσεις.
