«Θεσμική Οπισθοδρόμηση» η Απουσία Αιρετών από τα Πειθαρχικά Συμβούλια – Έντονος Διάλογος για τον Νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Ιδιαίτερα ουσιαστικά συμπεράσματα, έντονος προβληματισμός αλλά και σαφή μηνύματα υπέρ της θεσμικής θωράκισης της Τοπικής Αυτοδιοίκησης προέκυψαν κατά τη διάρκεια της ημερίδας με θέμα: «Σχέδιο Νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης: Νέο Πλαίσιο Εποπτείας και Πειθαρχικό Δίκαιο Αιρετών», που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 10 Μαΐου 2026 στο Μουσείο Λαϊκής Ιστορίας και Τέχνης «Κ. Λιάπης» – Αρχοντικό Τζωρτζέικο, στον Άγιο Γεώργιο Νηλείας.
Την εκδήλωση συνδιοργάνωσαν η ΠΕΔ Θεσσαλίας, οι Δικηγορικοί Σύλλογοι Λάρισας, Βόλου, Τρικάλων και Καρδίτσας, καθώς και ο Δήμος Νοτίου Πηλίου, στο πλαίσιο της διαβούλευσης για το νέο νομοσχέδιο που αφορά τον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης και το Πειθαρχικό Δίκαιο των Αιρετών.
Κοινός τόπος των τοποθετήσεων ήταν η ανάγκη διατήρησης της ισορροπίας ανάμεσα στον έλεγχο νομιμότητας και τη συνταγματικά κατοχυρωμένη αυτοτέλεια της Αυτοδιοίκησης, με ιδιαίτερη έμφαση στην εκπροσώπηση αιρετών στα Πειθαρχικά Συμβούλια.
Ο Δήμαρχος Νοτίου Πηλίου Μιχάλης Μιτζικός χαρακτήρισε «μεγάλο θεσμικό ατόπημα» την πρόβλεψη του σχεδίου νόμου που δεν διασφαλίζει υποχρεωτική συμμετοχή εκπροσώπων της ΠΕΔ στα Πειθαρχικά Συμβούλια. Όπως τόνισε, η εξέλιξη αυτή συνιστά «θεσμική οπισθοδρόμηση», ενώ υπογράμμισε πως οι αιρετοί διαθέτουν άμεση λαϊκή νομιμοποίηση και δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται υπό καθεστώς υπερβολικής εποπτείας.
«Δίνουμε βάρος στον έλεγχο και όχι στις λύσεις για το πώς θα γίνει αποτελεσματική η Αυτοδιοίκηση. Έτσι την αποδυναμώνουμε», σημείωσε χαρακτηριστικά, ζητώντας τη συμμετοχή δύο αιρετών στο πενταμελές Πειθαρχικό Συμβούλιο.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκαν και οι εκπρόσωποι των Δικηγορικών Συλλόγων, οι οποίοι ανέδειξαν τη σημασία των θεσμικών εγγυήσεων και της δημοκρατικής νομιμοποίησης.
Η Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Βόλου Έρτζη Χρυσοχού επεσήμανε πως η Αυτοδιοίκηση αποτελεί «χώρο δημοκρατικής εγγύτητας» και διερωτήθηκε πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι ο έλεγχος νομιμότητας δεν θα μετατραπεί σε εργαλείο περιορισμού της αυτοτέλειας των ΟΤΑ.
«Η μεγαλύτερη πρόκληση σήμερα είναι να διαφυλάξουμε τη νομιμότητα και την αυτοδιοικητική ελευθερία όχι το ένα σε βάρος του άλλου αλλά και τα δύο μαζί, όπως επιτάσσει το Σύνταγμα και απαιτεί μία ώριμη δημοκρατία», υπογράμμισε.
Ο Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Λάρισας Τρύφων Τσάτσαρος έκανε λόγο για «βαθιά τομή» στη λειτουργία των ΟΤΑ, επισημαίνοντας ότι η διασφάλιση της λογοδοσίας δεν μπορεί να οδηγεί σε αποδυνάμωση των απαραίτητων θεσμικών εγγυήσεων.
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Καρδίτσας Γεώργιος Βλάχος έθεσε ένα ευρύτερο πολιτικό και θεσμικό ερώτημα, αναρωτώμενος αν απαιτείται τελικά ειδικό Πειθαρχικό Δίκαιο για τους αιρετούς, όταν αντίστοιχο πλαίσιο δεν υφίσταται για βουλευτές και υπουργούς.
Ο Δρ. Βασίλης Γ. Τζέμος, Αναπληρωτής Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου και Οικονομικών Θεσμών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, στάθηκε ιδιαίτερα στη συνταγματική διάσταση του ζητήματος, τονίζοντας πως το κράτος έχει αποκλειστικά έλεγχο νομιμότητας και όχι σκοπιμότητας στις τοπικές υποθέσεις.
«Η κυβέρνηση δεν έχει κανέναν λόγο στη διοίκηση των τοπικών υποθέσεων. Αυτό είναι η δημοκρατική νομιμοποίηση των αιρετών», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι οποιαδήποτε παρέκκλιση προς έλεγχο σκοπιμότητας αντίκειται στη φιλοσοφία της συνταγματικής κατοχύρωσης της Αυτοδιοίκησης.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στα χρόνια προβλήματα της υποστελέχωσης και της πολυνομίας, τα οποία – όπως επισημάνθηκε – δημιουργούν ασφυκτικό πλαίσιο λειτουργίας για τους Δήμους και συχνά οδηγούν σε διοικητικές εμπλοκές χωρίς ουσιαστικό δημοσιονομικό αντίκτυπο.
Ο Αντιπρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Τρικάλων Γεώργιος Σουρλής τόνισε πως οι πειθαρχικές διώξεις δεν μπορεί να βασίζονται μόνο στην υποκειμενική κρίση αλλά απαιτείται σαφής και σοβαρή παρανομία. «Δεν μπορούμε να ασχολούμαστε με τα απλά, έτσι χάνουμε τα μεγάλα σκάνδαλα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Από την πλευρά της ΠΕΔ Θεσσαλίας, ο Ανδρέας Ανδριτσόπουλος, εκπροσωπώντας τον πρόεδρο Νικόλαο Σακκά, σημείωσε πως οι αλλαγές στο καθεστώς εποπτείας και πειθαρχικού ελέγχου έχουν εξαιρετικά σοβαρές θεσμικές επιπτώσεις και απαιτούν πρόσθετα φίλτρα ελέγχου ώστε να προστατευθεί η αυτοτέλεια της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Σημαντική ήταν και η παρέμβαση του Δημάρχου Λαρισαίων και μέλους του ΔΣ της ΚΕΔΕ Αθανάσιου Μαμάκου, ο οποίος χαρακτήρισε τον νέο Κώδικα μια πρώτη σοβαρή προσπάθεια συγκέντρωσης και κωδικοποίησης περισσότερων από 1.500 διάσπαρτων νομοθετημάτων που αφορούν την Αυτοδιοίκηση.
Ο ίδιος αποκάλυψε πως επίκειται βελτίωση του σχεδίου νόμου ώστε να προβλέπεται συμμετοχή εκπροσώπων των οικείων ΠΕΔ στα Πειθαρχικά Συμβούλια, εξέλιξη που – όπως είπε – δείχνει ότι οι θέσεις της Αυτοδιοίκησης εισακούονται από την κεντρική διοίκηση.
Παράλληλα, η ΚΕΔΕ εξέφρασε την άποψη ότι ο νέος Κώδικας δεν πρέπει να αποτελέσει μια απλή τεχνική κωδικοποίηση, αλλά μια ουσιαστική μεταρρυθμιστική τομή που θα οδηγήσει σε ισχυρότερη, πιο αυτόνομη και λειτουργική Αυτοδιοίκηση, με σαφείς αρμοδιότητες και λιγότερες εξαρτήσεις από τον κρατικό μηχανισμό.
Η ημερίδα ολοκληρώθηκε με κοινή διαπίστωση ότι ο διάλογος για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο και πως οι τελικές ρυθμίσεις θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό το μέλλον της θεσμικής λειτουργίας των Δήμων και των αιρετών οργάνων της χώρας.
