Απόστολος Σάντας: Ο Ήρωας που σαν σήμερα κατέβασε την Ναζιστική σημαία από την Ακρόπολη

“ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΣΑΝΤΑΣ Ο ΑΛΗΘΙΝΟΣ ΗΡΩΑΣ ΠΟΥ ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ ΚΑΤΕΒΑΣΕ ΤΗΝ ΝΑΖΙΣΤΙΚΗ ΣΗΜΑΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΡΟΠΟΛΗ”.

Κείμενο του Γιάννη Φαλκώνη.

Σε μια εποχή χάρτινων «Ηρώων» της υπερκατανάλωσης όπως ο Κάπταιν Αμέρικα, ο Σπάιντερμαν, ο Χουλκ, ο Σούπερμαν και άλλων που αποτελούν τα «είδωλα» των παιδιών μας – που φυσικά υπάρχουν μόνο στα κόμιξ και στις ταινίες του Χόλυγουντ – σε έναν κόσμο εικονικό… πώς να μιλήσεις για ήρωες;
Κι όμως έχουμε την μέγιστη τιμή ως Έλληνες και ως Λευκαδίτες να συνυπάρχουμε στη ζωή με έναν από τους ελάχιστους Αληθινούς Ήρωες, αντάξιο των Ηρωικών μορφών Αρχαίων Ελλήνων που θα αποτελεί Φωτεινό παράδειγμα για όλες τις επόμενες γενιές που θα’ρθουν. Γιατί η πράξη του Απόστολου Σάντα αποτέλεσε και θα αποτελεί πάντα Παγκόσμιο ορόσημο για τον άξιο Αγώνα του Ανθρώπου για Ελευθερία και είναι η μέγιστη απόδειξη πως ένας άνθρωπος μόνος του με το μεγαλείο του Πνεύματος του και του Ηρωισμού του, μπορεί να νικήσει τον πανίσχυρο μηχανισμό εκατομμυρίων στρατιωτών μιας αμείλικτης πολεμικής μηχανής και να θριαμβεύσει, σφραγίζοντας με την αυταπάρνηση του και τα πιστεύω του για τις Ανθρώπινες Αξίες, την Ιστορία για Πάντα.
Πρωτοετής τότε φοιτητής της Νομικής Σχολής μαζί με τον Μανώλη Γλέζο, την νύχτα της 30ης προς 31ης Μαΐου του 1941, ανέβηκαν στην Ακρόπολη και κατέβασαν την Πολεμική σημαία των Γερμανών με κίνδυνο της ζωής τους αφού καιροφυλακτούσε μια ολόκληρη Γερμανική Διμοιρία και άφησαν την Ελληνική Σημαία να κυματίζει ελεύθερα.
Υπήρξε η Κορυφαία και πρωτοπόρος Παγκόσμια πράξη αντίστασης ενάντια στον άξονα και ταξίδεψε σαν είδηση σε όλη την Υφήλιο δίνοντας το Ηχηρό σύνθημα Αντίστασης σε όλο τον κόσμο.
Η αντίσταση κατά των κατακτητών για τον Απόστολο Σάντα συνεχίστηκε.
Στις αρχές του 1942 εντάσσεται στον ΕΑΜ και αναπτύσσει μεγάλη δράση.
Καταδιωκόμενος από την Γκεστάπο ανεβαίνει στο Βουνό και εντάσσεται στον ΕΛΑΣ.
Μετά την Απελευθέρωση και την συμφωνία της Βαρκιζας, μαζί με τον Μ. Γλέζο κυνηγήθηκαν άγρια γιατί αποτελούσαν σύμβολα της Αντίστασης. Ακολουθεί εξορία στην Ικαρία, φυλάκιση στις ναυτικές φυλακές της Ψυττάλειας και αποστέλλεται στο τρίτο τάγμα Μακρονήσου. Κυνηγημένος έφυγε στην Ιταλία και στην συνέχεια στον Καναδά ζητώντας πολιτικό άσυλο. Γύρισε στην Ελλάδα το 1963 νομίζοντας ότι η Ελλάδα θα προοδεύσει αλλά ήρθε η Δικτατορία κατά τη διάρκεια της οποίας καταδιώχθηκε και φυλακίστηκε πάλι.
Άριστος απόφοιτος της Νομικής (με υποτροφία για συνέχιση σπουδών στη Δημοσιογραφική Σχολή του Columbia University των ΗΠΑ που λόγω πολιτικών φρονημάτων δεν την έλαβε ποτέ).
Κι όμως άνθρωπος σεμνός, ανιδιοτελής, δεν «εξαργύρωσε» τις Ηρωικές του πράξεις στην Μεταπολίτευση – παραμένοντας άσπιλο και ανεξίτηλο παράδειγμα για ολόκληρη την Ιστορία της Ανθρωπότητας.
Και ΅γω τώρα θα σιωπήσω σκεπτόμενος ότι η Ελλάδα θα του χρωστάει παντοτινή ευγνωμοσύνη. Σιωπηλός θα παρακολουθήσω τον Λόγο του. Με ευγνωμοσύνη στην ψυχή μου κι αναλογιζόμενος το χρέος της συνέχειας της Σύγχρονης Ελλάδας.
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΣΑΝΤΑΣ:
«Κατά τη διάρκεια του ΒΆ Παγκόσμιου Πολέμου, η Ελλάδα έλαβε μέρος στον αιματηρό και καταστρεπτικό αυτό πόλεμο, παρά τη θέλησή της, αμυνόμενη του πατρίου εδάφους, όταν η Φασιστική τότε Ιταλία, μέλος της συμμαχίας του «άξονα» (Ναζιστική Γερμανία, Μιλιταριστική Ιαπωνία και Φασιστική Ιταλία), επετέθη για να καταλάβει τη χώρα μας, αφού εν τω μεταξύ είχε καταλάβει την Αλβανία.
Ο Ελληνικός στρατός, τα Ελληνόπουλα, πλαισιωμένα από άξιους αξιωματικούς και φυσικά και τα παιδιά του Λευκαδίτικου νησιού, όχι μόνο αντιμετώπισαν την επίθεση ενός άριστα εξοπλισμένου και πολυπληθέστερου στρατού, με ισχυρή αεροπορία, τεθωρακισμένα, ισχυρό πυροβολικό και ισχυρότατο στόλο, αλλά στη συνέχεια τον ανέτρεψαν και πέρασαν στην επίθεση, όπου πολεμώντας σε πολύ δύσκολες και αντίξοες συνθήκες, στα βουνά της Βορείου Ηπείρου, επί 216 ημέρες και νύχτες, γεμίζοντας υπερηφάνεια, ενθουσιασμό και συγκίνηση τις μανάδες τους, τις γυναίκες τους, τα παιδιά τους, αφήνοντας βέβαια στα πεδία των μαχών 15.000 περίπου νεκρούς και πολύ περισσότερους τραυματίες και κρυοπαγημένους.
Τη στιγμή που ολόκληρη η Ευρώπη, εκτός πέντε ουδέτερων χωρών, είχε καταληφθεί τρομοκρατημένη και φοβισμένη από τον πανίσχυρο Γερμανικό στρατό, ο Ελληνικός λαός έδωσε μαθήματα σε ολόκληρο τον κόσμο, μαθήματα αξιοπρέπειας, τιμής και αντρειοσύνης…
Αλήθεια, τι μεγαλείο!!
Όμως, όταν το επιτελείο του Γερμανικού στρατού διαπίστωσε ότι οι Ιταλοί δεν μπορούν, απεφάσισαν να επιτεθούν και αυτοί, γιατί βιάζονταν να καταλάβουν την νήσο Κρήτη, το αβύθιστο αεροπλανοφόρο, από το οποίο θα βοηθούσαν και θα ενίσχυαν με την αεροπορία τους το AFRICA CORP υπό τον στρατάρχη Ρόμμελ στη Β. Αφρική.
Έτσι, η χώρα μας που μέχρι τότε ήταν νικήτρια, βρέθηκε από τη μια στιγμή στην άλλη, όχι μόνον ηττημένη αλλά και κατακτημένη από Γερμανικό – Ιταλικό και αργότερα Βουλγαρικό στρατό κατοχής (η Βουλγαρία τότε, ήταν σύμμαχος των Γερμανών).
Τα Επτάνησα παραχωρήθηκαν από τους Γερμανούς στους Ιταλούς. Μάλιστα οι Ιταλοί είχαν ετοιμάσει και τις σχετικές γραφειοκρατικές και νομικές διαδικασίες για να προσαρτήσουν μαζί με τα πέντε άλλα νησιά, (εκτός από τα Κύθηρα) της Επτανήσου και την Λευκάδα ως κτήσεις της Ιταλικής Αυτοκρατορίας.
Οι Ιταλοί κατακτητές μπήκαν στο νησί της Λευκάδας την 1η Μαΐου του 1941 με έγκριση των νικητών Γερμανών. Το νησί αντιτάχθηκε στην Ιταλική κατοχή.
Οι Ιταλοί κατακτητές μπήκαν σε μια πόλη νεκροταφείο, γιατί όλοι είχαν κλειστεί στα σπίτια τους. Πήγαν στο Δημαρχείο της πόλης αμέσως και κρέμασαν τη σημαία τους. Οι Ιταλοί επιβάλανε στυγνή κατοχή από την αρχή και αποβλέπανε στον εξ Ιταλισμό και την προσάρτηση του νησιού στην Ιταλία.
5.000 ήταν ο Ιταλικός στρατός κατοχής στη Λευκάδα με επικεφαλή έναν στρατηγό πολιτικό Διοικητή τον Kastilio,
άρχισαν, επιβάλλοντας ιδιόρρυθμο νομικό καθεστώς: Ιταλό νομάρχη (πολιτικό διοικητή), έβγαλαν ειδικό νόμισμα για τις συναλλαγές των Ιταλών στρατιωτών και λοιπών Ιταλών. Δική τους τράπεζα (BANCA DEL LAVORO), δικές τους αστυνομικές αρχές (καραμπινιέρους), λιμενικές – τελωνειακές αρχές (Κομάντο Ντι Πόρτο), (Φινάτσα).
Απαγόρευση της ανάρτησης οπουδήποτε της Ελληνικής Σημαίας (απαγόρευση της σημαίας). Διόρισαν Ιταλό επόπτη εκπαιδεύσεως, ο οποίος επέβαλε την αναγόρευση σε υποχρεωτικό γυμνασιακό μάθημα την άμεση εκμάθηση της Ιταλικής γλώσσας στους μαθητές.
Αποπειράθηκαν επίσης, να επιβάλλουν τον Φασιστικό χαιρετισμό SALULATE ROMANAMENTE, που ήταν αναγεγραμμένο σε πινακίδες σε όλες τις Δημόσιες Υπηρεσίες κλπ. (SALULATE LE SENTINELE).
Παράλληλα, όλο και πύκνωναν οι προκλήσεις απέναντι στην ευθιξία του Λευκαδίτικου Λαού και άρχισαν έτσι σιγά – σιγά να προκαλούν την αυθόρμητη αντίδραση των Λευκαδιτών. Στην Καρυά έδιωξαν με τα δρεπάνια τους Ιταλούς που πήγαν να αρπάξουν από τη σοδειά του λαδιού. Στον Αλέξανδρο έδιωξαν τους Ιταλούς στρατιώτες που πήγαν να αρπάξουν πρόβατα, από τα κοπάδια, πετώντας μια χειροβομβίδα mils.
Είμαστε στο 1942. Οι Ιταλοί απαγορεύουν τον εορτασμό της Εθνικής Επετείου της 25ης Μαρτίου.
Τότε πλήθος μεγάλο ακόμη και από ανθρώπους που δεν είχαν πάει ποτέ στην εκκλησία, γέμισε την Μητρόπολη της Βαγγελιστρίας μας κι όταν τελείωσε η θεία λειτουργία, όλοι μαζί, πήγαν ακολουθώντας την καθιωρωμένη τότε διαδρομή, της παρέλασης μέχρι τη στήλη των πεσόντων. Ήταν δηλαδή μια αυτοσχέδια και αυθόρμητη Εθνική εκδήλωση Αντιστάσεως.
Η σύγκρουση του Ιταλού κατακτητή με τον Λευκαδίτικο Λαό όμως πρωτοπήρε μαζικό χαρακτήρα στη «μάχη της σοδειάς». Από τη πρώτη στιγμή οι Ιταλοί, με δρακόντεια νομοθετικά μέτρα, ασταμάτητο σκληρό διωγμό, με ξυλοδαρμούς και φυλακίσεις, επιδίωξαν επί τρία χρόνια κατοχής να ληστέψουν ολόκληρη την παραγωγή του φτωχού νησιού της Λευκάδας, λάδι, κρασί, σταφίδα, ιχθυοπαραγωγή, αλάτι από τις αλυκές κ.αλ.
Έτσι όμως, απλωνόταν και το φάσμα της πείνας, δεδομένου ότι οι εμπορικές συναλλαγές με την υπόλοιπη Ελλάδα είχαν απαγορευθεί.
Επέβαλαν μεγάλους περιορισμούς στα ελαιοτριβεία για τους Λευκαδίτες απαγορεύοντας τους να δουλεύουν εκεί, χωρίς την άμεση επίβλεψή τους από τους ίδιους, καθώς και απαγόρευσαν κάθε μεταφορά ποσότητας λαδιού χωρίς την άδεια τους. Ακόμη, εξαπέλυσαν Φορατζήδες για την καταγραφή και αρπαγή του λαδιού από τα χωριά.
Μα σκόνταψαν στη μαζική αντίσταση του Λευκαδίτικου Λαού. Στην Καρυά κυνήγησαν τους Ιταλούς «φορατζήδες» και στους Τσουκαλάδες οργάνωσαν κρυφό ελαιοτριβείο για να φυλάξουν τη σοδειά του νησιού για τον πεινασμένο κόσμο και να μην την πάρουν οι Ιταλοί.
Από εδώ και πέρα ο Λευκαδίτικος Λαός αντιτάχθηκε στην Ιταλική κατοχή με οργανωμένη και καθοδηγημένη αντιστασιακή δράση.
άλλωστε, ήταν παλλαϊκή αυτή η εκδήλωση Εθνικής Αντίστασης…
Στις πρώτες κιόλας μέρες της κατοχής κατορθώνουν να δραπετεύσουν από τα ξερονήσια παλιοί αγωνιστές Λευκαδίτες που ήσαν εξόριστοι και φθάνουν στο νησί και ιδρύουν τις πρώτες αντιστασιακές οργανώσεις:
Η πρώτη επαρχιακή Επιτροπή του Εθνικού Απελευθωρωτικού Μετώπου του ΕΑΜ, αποτελείτο από τους Ξενοφώντα Γρηγόρη (το γνωστό ανθρωπιστή γιατρό), Κώστα Λιβιτσάνο, Γιώργη Καλαφάτη, Τάκη Βεργίνη, Ξενοφώντα Κούρτη και τον Παπά Στάθη Χτενά.
Αργότερα η οργάνωση αυτή του ΕΑΜ Λευκάδας αριθμούσε εκατοντάδες μέλη.
Α) Επαρχιακή Επιτροπή (Γραμματέας: Ξενοφών Γρηγόρης)
Β) Τομεακή (Καρυάς) (Γραμματέας: Νίκος Μάλφας)
Γ) Τομεακή (Σφακιωτών – Εξάνθειας) (Γραμματέας Τάκης Φίλιππας)
Δ) Τομεακή (Νότιας Λευκάδας) (Γραμματέας: Σπύρος Βλασσόπουλος)
Ε) Τομεακή (Μεγανησίου) (Γραμματέας: Ντίνος Πάλμος)
Η πρώτη αντάρτικη ομάδα του Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού της Ελλάδας (του ΕΛΑΣ) αποτελείτο από τους:
Πάνο Γιαννούλη (Καπετάνιος), Πάνο Ζαβιτσάνο, Φώντα Κατωπόδη, Αποστόλη Ζακυνθινό και Πάνο Λογοθέτη.
Τα πρώτα αντιστασιακά επαναστατικά επεισόδια για ένοπλη σύγκρουση με τον κατακτητή, άρχισαν στις 8 Νοέμβρη 1942. Ο Πάνος Γιαννούλης συγκρούστηκε με Ιταλούς στρατιώτες περιπόλου, που ήθελαν να ψάξουν το βαλιτσάκι στο οποίο είχε μια γραφομηχανή που γράφανε τις προκηρύξεις. Ο Γιαννούλης πυροβόλησε και σκότωσε τον ένα Ιταλό και τραυμάτισε τον άλλο. Την άλλη μέρα τραυμάτισε και τον καραμπινιέρο που πήγε να τον συλλάβει. Έτσι έγινε η αρχή της ένοπλης πάλης.
Στις 18 Απριλίου 1943 Κυριακή των Βαΐων οι Ιταλοί κάνουν ξαφνικά μπλόκα στη πόλη και τα χωριά και προβαίνουν σε μαζικές συλλήψεις. Οι συλληφθέντες υποβάλλονται σε άγριους ξυλοδαρμούς, βασανιστήρια και ανακρίσεις.
Στις 27 Ιουνίου 1943 το Ιταλικό στρατοδικείο καταδίκασε σε 16,12 και 13 χρόνια φυλακή αντίστοιχα τους Γιώργο Μαραγκό, Νιόνιο Φατούρο και Γεράσιμο Θερμό καθώς και πολλούς άλλους πατριώτες σε μικρότερες ποινές. Ο Φατούρος πέθανε στη φυλακή.
Την 1η Αυγούστου 1943, λαμβάνουν χώρα τα γεγονότα Βαυκερής – Εγκλουβής. Ομάδα καραμπινιέρων με επικεφαλής τον Υπολογαχό Μπρούνο, πάνε στο χωριό Βαυκερή να κάνουν συλλήψεις. Πατριώτες με επικεφαλής τους Αντώνη Καραμποίκη και Σταύρο Γαζή συλλαμβάνουν και αφοπλίζουν τους Ιταλούς καραμπινιέρους. Οι δε πατριώτες του χωριού Εγκλουβή επιτεθήκανε, απέκλεισαν το σταθμό καραμπινερίας και συλλάβανε τον συνεργάτη των Ιταλών Αχιλλέα Κονταράτο. Γίνεται δε, το εξής παράδοξο: οι Ιταλοί κατακτητές κάνουν διαπραγματεύσεις και αναγκάζονται να δεχτούν τους όρους που τους υπέβαλαν τα ξεσηκωμένα χωριά, για να αφήσουν ελεύθερους τους αιχμαλώτους καραμπινιέρους, και την άλλη μέρα το BBC και άλλοι ραδιοσταθμοί των Συμμάχων «διακήρυξαν ότι ολόκληρη Ιταλική Αυτοκρατορία συνθηκολόγησε με ένα μικρό χωριό της Λευκάδας».
Στις 12 Αυγούστου του 1943 εκτελέστηκε από αντάρτες στη πόλη της Λευκάδας προκλητικός συνεργάτης των Ιταλών.
Τα γεγονότα αυτά που ξανανάψανε το επαναστατικό πνεύμα σ’ όλο το νησί, είχαν απήχηση και στην Ακαρνανία, συμπίπτανε δε με τις παραμονές της κατάρρευσης της αυτοκρατορίας του Μουσολίνι, που ήταν ένα κομμάτι της συμμαχίας του «άξονα». Αυτό έγινε στις 8 Σεπτεμβρίου 1943. Η Ιταλία συνθηκολόγησε με τους συμμάχους και έπαψε να ανήκει στη συμμαχία του «άξονα». Αμέσως λοιπόν, δημιουργείται ύστερα από σύσκεψη στελεχών των αντιστασιακών οργανώσεων, Λαϊκή Κυβερνητική Επιτροπή στη πόλη της Λευκάδας.
Στις 10 Σεπτεμβρίου 1943 οι φυλακισμένοι από τους Ιταλούς Λευκαδίτες πατριώτες, ζητούν να αποφυλακιστούν, πριν έλθουν οι Γερμανοί. Οι Ιταλοί αρμόδιοι αρνούνται. Μα μια μεγάλη συγκέντρωση λαού μπροστά στις φυλακές επιβάλει την απελευθέρωση των φυλακισμένων.
Από εδώ και πέρα, τμήματα ανταρτών του ΕΛΑΣ από την Ακαρνανία, μπαίνουν στη Λευκάδα και στις 29 Σεπτεμβρίου 1943 περιοδεύουν στα χωριά, για να ενθαρρύνουν τους πατριώτες και να πτοήσουν τους συνεργάτες των Γερμανών που αποτελούσαν την Γερμανική οργάνωση «ΕΣΠΟ» καθώς και τη φασιστική προδοτική οργάνωση «ΒΙΝΑΡΙΑ» που ήταν φωλιά ντόπιων προδοτών και καταδοτών και συνεργατών παλιά των φασιστικών αρχών των Ιταλών και των Γερμανών στην Ακαρνανία.
Στις 22 Δεκεμβρίου 1943 γίνεται συμφωνία μεταξύ τμημάτων ανταρτών του ΕΛΑΣ με επικεφαλή τον Ταγματάρχη Κώστα Κατωπόδη και τμήματος ανταρτών του ΕΔΕΣ με επικεφαλή τον Ζαμπέλη.
Στις 10 Φεβρουαρίου 1944 τμήμα ανταρτών του ΕΛΑΣ από το Ξηρόμερο δέχεται επίθεση Γερμανών και συνεργατών τους και γίνονται επεισόδια και ένοπλες συγκρούσεις στο Νυδρί.
Τον Ιούνιο 1944 γίνεται η μάχη της Λευκάδας με την επέμβαση δύο ενισχυμένων λόχων πλήρως εξοπλισμένων με βαριά όπλα, της μεραρχίας των Γερμανών «Πάντσερ» της Ακαρνανίας και σοβαρή δύναμη Γερμανοράλληδων και μέλη της «ΕΣΠΟ» που προαναφέραμε και αντιδραστικές δυνάμεις συμφερόντων και δολοπλοκιών του νησιού. Έγινε μεγάλη σφαγή μαχητών αντιστασιακών και αμάχων, και αιχμαλώτων.
Εκτελέσεις, βιασμοί, καταστροφή, εμπρησμοί χωριών και φυσικά λεηλασίες…
Αυτό ήταν το αποκορύφωμα…
Διότι από τότε η Λευκάδα παραδόθηκε στους αφηνιασμένου προδότες ταγματασφαλίτες που σκότωναν και κατέστρεφαν ανενόχλητοι και ποτέ δεν τιμωρήθηκαν. Επικράτησε η βία, οι κτηνωδίες, το μίσος, χύθηκε αδελφικό αίμα και σίγουρα όλα αυτά θα τα κρίνει η Ιστορία. Εκείνο όμως, που είναι πολύ λυπηρό είναι ότι συκοφαντήθηκε και στη συνέχεια θερίστηκε άγρια η γενιά της αντίστασης, που έδωσε τα νιάτα της, και το αίμα της για την Ελευθερία, την Κοινωνική Δικαιοσύνη, την Ειρήνη και τη Δημοκρατία, χωρίς να χαρεί τίποτα, από τους αγώνες της…Μεγάλη πίκρα για τους αγωνιστές – όπου, σΆ όλη την υπόλοιπη Ευρώπηέχαιραν μεγάλου σεβασμού και υπερηφάνειας οι αντίστοιχοι αντιστασιακοί.
Στην επίσημη 6άτομη Ιστορία της Εθνικής Αντίστασης αναφέρονται 137 ονόματα Λευκαδιτών αγωνιστών που έπεσαν στα πεδία των μαχών ή στους τόπους εκτέλεσης και βασανιστηρίων, στα μπουντρούμια και τα στρατόπεδα του εχθρού.
Υπάρχουν και εκατοντάδες ανώνυμοι και επώνυμοι αγωνιστές νεκροί, των οποίων όμως εγώ, δεν είχα τη δυνατότητα να εξακριβώσω τα ονόματα τους…
Αποτείνω τιμή και δόξα σε όλους τους νεκρούς λευκαδίτες αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης…
Τελειώνοντας θέλω να σας εκμυστηρευθώ κάτι: Εμείς οι άνθρωποι του μεγάλου Πολέμου και της Κατοχής, που ζήσαμε και λάβαμε ενεργό μέρος στα γεγονότα αυτά – όσοι ζούμε ακόμη δηλαδή – έχουμε αφήσει ένα κομμάτι του εαυτού μας, σε κείνα τα αξέχαστα και ανεπανάληπτα ηρωικά χρόνια…
Είμαστε δεμένοι κατά κάποιο τρόπο με τον κόσμο των νεκρών συναγωνιστών μας…
Για αυτό κάθε «επιστροφή» στην ιστορική μνήμη, που έτσι μας δίνεται η ευκαιρία να τα θυμηθούμε και να μιλήσουμε γι’αυτά και να νιώσουμε την ικανοποίηση ότι δεν ξεχαστήκαμε και ότι τα παιδιά μας και τα εγγόνια μας, και γενικά οι νέοι – τα σημερινά ελληνόπουλα – θα καταλάβουν τα οράματα και τα ιδανικά για τα οποία αγωνίστηκαν οι γιαγιάδες και οι παππούδες τους και ό,τι κάθε τέτοια «επιστροφή» είναι για μας μια λύτρωση.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΛΚΩΝΗΣ Παρασκευή, 30 Οκτωβρίου 2009