15 Αυγούστου 1994: Η «Δίκη των 5» Βορειοηπειρωτών & η φυλακή στα Τίρανα – Μια συγκλονιστική μαρτυρία

Μια συγκλονιστική μαρτυρία για τα γεγονότα που εκτυλίχθηκαν στα Τίρανα στις 15 Αυγούστου 1994, με αφορμή την έναρξη της περιβόητης «Δίκης των 5» στελεχών της ελληνικής μειονοτικής οργάνωσης «Ομόνοια», φέρνει στο προσκήνιο ο Βορειοηπειρώτης Κωνσταντίνος Κυριακού.

Η αφήγησή του, που αναφέρεται σε προσωπικές εμπειρίες από εκείνη την ημέρα, περιγράφει τη σύλληψη περισσότερων από 20 Ελλήνων δημοσιογράφων, τεχνικών τηλεοπτικών συνεργείων και εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών, οι οποίοι είχαν μεταβεί στα Τίρανα προκειμένου να συμπαρασταθούν στους πέντε κατηγορούμενους Βορειοηπειρώτες.

Η «Δίκη των 5» και η ένταση στα Τίρανα

Σύμφωνα με τη μαρτυρία, η αλβανική ηγεσία υπό τον τότε πρόεδρο Σαλί Μπερίσα είχε ορίσει την έναρξη της δίκης στις 15 Αυγούστου, θεωρώντας ότι η ελληνική παρουσία στα Τίρανα θα ήταν περιορισμένη λόγω της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Ωστόσο, εκατοντάδες εκπρόσωποι της ελληνικής πολιτικής και κοινωνικής ζωής έδωσαν το «παρών», προκαλώντας, όπως περιγράφει ο Κυριακού, την αντίδραση των αλβανικών αρχών.

Μετά την ανάγνωση των κατηγοριών και τις αρχικές τοποθετήσεις των κατηγορουμένων, ο ίδιος κατευθύνθηκε στον περίβολο του δικαστηρίου προκειμένου να μεταδώσει ανταπόκριση για την ΕΡΤ3.

Εκεί, όπως περιγράφει, σημειώθηκε ένταση και ακολούθησε επίθεση από ένστολους και μη εναντίον Ελλήνων που βρίσκονταν στον χώρο.

«Οι κλούβες γέμισαν με συλληφθέντες»

Ο Κυριακού περιγράφει τη στιγμή της σύλληψής του και τη μεταφορά του σε φυλακή των Τιράνων.

Ιδιαίτερη εντύπωση του προκάλεσε το γεγονός ότι μέσα στην αστυνομική κλούβα υπήρχαν αυτοκόλλητα με την ένδειξη «Ελληνική Αστυνομία», καθώς, όπως αναφέρει, τα οχήματα είχαν δοθεί ως δωρεά στην Αλβανία από γειτονικές χώρες.

Στη φυλακή, σύμφωνα με την αφήγησή του, περίπου 25 κρατούμενοι οδηγήθηκαν σε ένα μικρό κελί διαστάσεων περίπου 2 επί 3 μέτρων.

Η ζέστη ήταν αφόρητη και, όπως αναφέρει, δεν υπήρχε νερό. Ανάμεσα στους κρατούμενους βρισκόταν και ένας Αλβανός, ο οποίος γνώριζε καλά ελληνικά και, σύμφωνα με τον Κυριακού, μετέφερε στους δεσμοφύλακες όσα συζητούσαν οι Έλληνες κρατούμενοι.

Ο Βαγγέλης Αγγελάκος και η απελευθέρωση

Η αγωνία των κρατουμένων κορυφώθηκε καθώς περνούσαν οι ώρες.

Ο Κυριακού αναφέρει ότι φοβόταν πως, λόγω του Δεκαπενταύγουστου, η ελληνική κυβέρνηση θα καθυστερούσε να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες για την απελευθέρωσή τους.

Τελικά, περίπου στις 5 το απόγευμα, ένας άνδρας πλησίασε στο παράθυρο του κελιού και τους ενημέρωσε ότι είχε επιβληθεί πρόστιμο, το οποίο έπρεπε να καταβληθεί σε αλβανικά λεκ, προκειμένου να αφεθούν ελεύθεροι.

Ήταν ο εφοπλιστής Βαγγέλης Αγγελάκος, ο οποίος, σύμφωνα με τη μαρτυρία, είχε μεταβεί αυτοβούλως στα Τίρανα μαζί με την οικογένειά του και είχε αναλάβει να βοηθήσει τους πέντε της «Ομόνοιας».

Με τη βοήθειά του, οι κρατούμενοι κατάφεραν να καταβάλουν το πρόστιμο και να απελευθερωθούν.

Η τύχη των πέντε Βορειοηπειρωτών

Η «Δίκη των 5» συνεχίστηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα και οι πέντε Βορειοηπειρώτες καταδικάστηκαν από την αλβανική δικαιοσύνη.

Στη μαρτυρία γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στους Κώστα Κυριακού, Ηρακλή Σύρμο, Θεόδωρο Μπεζιάνη, Βαγγέλη Παπαχρήστο και Παναγιώτη Μάρτο, οι οποίοι παρουσιάζονται ως σύμβολα της αντίστασης του ελληνικού στοιχείου της Βόρειας Ηπείρου.

Η υπόθεση προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις και, σύμφωνα με τη μαρτυρία, τον Φεβρουάριο του 1995 υπήρξε παρέμβαση του προέδρου των ΗΠΑ Μπιλ Κλίντον, με αποτέλεσμα τη μείωση των ποινών και την αποφυλάκισή τους.

«Το Βορειοηπειρωτικό δεν έκλεισε»

Τριάντα δύο χρόνια μετά τα γεγονότα, η συγκεκριμένη αφήγηση επαναφέρει μια δύσκολη σελίδα στις σχέσεις Ελλάδας και Αλβανίας και στη διαχρονική προσπάθεια της ελληνικής μειονότητας της Βόρειας Ηπείρου να διατηρήσει την ταυτότητα και τα δικαιώματά της.

Ο Κωνσταντίνος Κυριακού αφιερώνει τη μαρτυρία του στον Κώστα Κυριακού, με τον οποίο, όπως αναφέρει, συνδέθηκε με φιλία και κοινούς αγώνες, αλλά και στη μνήμη του Γεωργίου-Αλέξανδρου Μαγκάκη, ο οποίος τον ενθάρρυνε να σπουδάσει Νομική προκειμένου να συνεχίσει τον αγώνα για τη Βόρεια Ήπειρο.

Και καταλήγει με ένα μήνυμα που, όπως υπογραμμίζει, παραμένει επίκαιρο:

«Για μένα και για όλους τους Έλληνες που δεν είναι επιλήσμονες του απαράγραπτου, Εθνικού Χρέους μας, το Βορειοηπειρωτικό δεν έκλεισε!!»

Με αφορμή τη γιορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, στέλνει παράλληλα τις ευχές του στους Έλληνες της Βόρειας Ηπείρου, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι η Ελλάδα οφείλει να υπερασπίζεται τα δικαιώματα και τα δίκαια του Ελληνισμού της περιοχής.