Περί… Drones – Άρθρο του Δρ Δημητρίου Γ. Μεταλληνού
Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε ότι έχει αλλάξει ριζικά η μορφή του πολέμου. Για πρώτη φορά στην παγκόσμια ιστορία δεν αντιμάχονται αποκλειστικά στρατιωτικοί, με τους πολιτικούς «ηγέτες» τους να παρατηρούν από ασφαλείς τόπους. Διότι, απλά δεν υπάρχει πλέον η έννοια της απολύτου ασφαλείας, όπως αποδεικνύει η εξάλειψη των ηγετών στη Βενεζουέλα, στο Ιράν κ.ά.. Κι όλα αυτά, διότι η σύγχρονη τεχνολογία έχει αλλάξει τα πάντα στην κοινωνία μας. Έχει αλλάξει τον κόσμο μας, άρα και τον … πόλεμο.
Στο νέο πλαίσιο του πολέμου, αναδεικνύονται νέα όπλα. Ένα νέο όπλο, που αναλαμβάνει καθήκοντα «ειδικών δυνάμεων», είναι και τα καθιερωμένα πλέον «drones». Ο όρος «drone» έχει πάψει να παραπέμπει απλώς σε μια νέα τεχνολογία ή σ’ ένα εργαλείο εναέριας λήψης. Σήμερα αποτελεί βασικό στοιχείο του σύγχρονου πολέμου. Από την Ουκρανία μέχρι τη Μ. Ανατολή, τα μη επανδρωμένα εναέρια και θαλάσσια συστήματα χρησιμοποιούνται πλέον για επιθέσεις, σαμποτάζ, παρακολούθηση και στρατιωτικές επιχειρήσεις υψηλής ακρίβειας.
Το πρόσφατο περιστατικό με το θαλάσσιο drone που εντοπίστηκε στον χώρο του Ιονίου (Λευκάδα), θα έπρεπε να έχει προκαλέσει πολιτική, στρατιωτική και κοινωνική ανησυχία. Σύμφωνα με πληροφορίες που είδαν το φως της δημοσιότητας, το μη επανδρωμένο σκάφος ήταν φορτωμένο με μεγάλη ποσότητα εκρηκτικών και έφερε χαρακτηριστικά στρατιωτικής τεχνολογίας αντίστοιχης με εκείνης που χρησιμοποιείται στον πόλεμο της Ουκρανίας. Δεν μιλάμε δηλαδή για ένα απλό τηλεκατευθυνόμενο σκάφος ή για ένα «μυστηριώδες αντικείμενο», που ξέβρασε η θάλασσα. Μιλάμε για ένα όπλο πολέμου, που βρέθηκε σε ελληνικά ύδατα, πολύ κοντά σε κατοικημένες και τουριστικές περιοχές. Κι όμως, η αντιμετώπιση του θέματος ήταν εντυπωσιακά … ήπια.
Οι πολίτες πληροφορήθηκαν ελάχιστα. Δεν υπήρξε εκτεταμένη ενημέρωση, ούτε σοβαρή δημόσια συζήτηση για τις πιθανές επιπτώσεις. Δεν δόθηκαν ξεκάθαρες απαντήσεις, για το πώς έφτασε εκεί το drone, ποια ήταν η πραγματική προέλευσή του, αν υπήρχε συγκεκριμένος στόχος ή αν υπήρξε πραγματικός κίνδυνος για ανθρώπινες ζωές. Το θέμα πέρασε γρήγορα από την επικαιρότητα, σχεδόν σαν να επρόκειτο για ένα περίεργο, αλλά δευτερεύον περιστατικό. Και στο σημείο αυτό ξεκινά η αναπόφευκτη σύγκριση μ’ όσα συνέβησαν στην Κύπρο πριν από λίγο καιρό. Δύο drones, δύο διαφορετικές αντιμετωπίσεις. Γιατί υποβαθμίζεται το περιστατικό στη Λευκάδα;
Όταν drones εμφανίστηκαν κοντά στις βρετανικές βάσεις στο Ακρωτήρι (Κύπρος), οι αντιδράσεις ήταν άμεσες και έντονες. Οι αρχές κινητοποιήθηκαν, ενεργοποιήθηκαν μηχανισμοί ασφαλείας, υπήρξαν διεθνείς αναφορές και σοβαρή ανησυχία για πιθανή επέκταση της κρίσης στη Μ. Ανατολή. Τα διεθνή μέσα ενημέρωσης ασχολήθηκαν εκτενώς με το θέμα, ενώ κυβερνήσεις και στρατιωτικοί αναλυτές μίλησαν ανοιχτά για μια νέα μορφή απειλής που αλλάζει τα δεδομένα στην περιοχή. Δόθηκε, μάλιστα, εντολή εμπλοκής της Ελλάδος με (εναέρια και θαλάσσια) σκάφη στην περιοχή… Το περιστατικό αντιμετωπίστηκε ως αυτό που πραγματικά ήταν. Μία σοβαρή απειλή εθνικής και περιφερειακής ασφάλειας.
Στην περίπτωση της Λευκάδας όμως, το κλίμα ήταν τελείως διαφορετικό. Σαν να υπήρξε μια σιωπηρή προσπάθεια να «πέσουν οι τόνοι». Σαν να θεωρήθηκε προτιμότερο να μην ανοίξει μεγάλη δημόσια συζήτηση γύρω από το γεγονός, ότι ένα drone γεμάτο εκρηκτικά έφτασε μέχρι το Ιόνιο. Η εικόνα αυτή προκαλεί εύλογο προβληματισμό… Διότι, εάν ένα τέτοιο drone είχε εκραγεί κοντά σε λιμάνι, σε μαρίνα, σε επιβατικό πλοίο ή σε παραθαλάσσια περιοχή γεμάτη τουρίστες, σήμερα ίσως να μιλούσαμε για μια εθνική τραγωδία. Αν είχε εντοπιστεί κοντά σε αμερικανική ή βρετανική στρατιωτική εγκατάσταση, είναι βέβαιο ότι θα είχε σημάνει διεθνής συναγερμός. Όταν όμως το περιστατικό αφορά ελληνικό έδαφος, η αντίδραση μοιάζει σχεδόν νωχελική.
Το πιο ανησυχητικό είναι ότι τέτοιου τύπου drones δεν αποτελούν πλέον σενάρια επιστημονικής φαντασίας. Στον πόλεμο της Ουκρανίας χρησιμοποιούνται καθημερινά για επιθέσεις σε πλοία, γέφυρες και στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Στη Μ. Ανατολή, μη επανδρωμένα συστήματα έχουν ήδη αλλάξει τον τρόπο διεξαγωγής επιχειρήσεων. Είναι φθηνά σε σχέση με τα συμβατικά όπλα, δύσκολα στον εντοπισμό και ικανά να προκαλέσουν τεράστιες ζημιές. Αυτή είναι η νέα μορφή ασύμμετρου πολέμου. Και ακριβώς γι’ αυτό η υποβάθμιση τέτοιων περιστατικών είναι επικίνδυνη.
Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια περιοχή αυξημένης γεωπολιτικής έντασης. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η αστάθεια στη Μ. Ανατολή, οι ενεργειακές διαδρομές της Ανατολικής Μεσογείου και οι συνεχείς στρατιωτικές ανακατατάξεις δημιουργούν ένα εκρηκτικό περιβάλλον. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, κανείς δεν μπορεί να αντιμετωπίζει με αδιαφορία την εμφάνιση στρατιωτικού τύπου drones σε ελληνικά ύδατα.
Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι μόνο, τι ακριβώς συνέβη στη Λευκάδα. Το πραγματικό ερώτημα είναι, γιατί επιδεικνύεται τόσο μεγάλη απροθυμία να συζητηθεί ανοιχτά η σοβαρότητα του γεγονότος. Γιατί δεν υπήρξε πλήρης ενημέρωση; Γιατί το θέμα εξαφανίστηκε τόσο γρήγορα από τη δημόσια συζήτηση; Και κυρίως, πόσο έτοιμη είναι πραγματικά η χώρα απέναντι σε τέτοιου είδους απειλές; Συμφωνώ, ότι κάποια πράγματα πρέπει να γίνονται και να μη συζητούνται. Γίνονται, όμως; Διότι, η Ελλάδα ακολουθεί τις εξελίξεις, δεν τις διαμορφώνει…
Το drone στην Κύπρο αντιμετωπίστηκε ως διεθνής απειλή. Το drone στη Λευκάδα αντιμετωπίστηκε σχεδόν σαν μια άβολη είδηση, που έπρεπε να περάσει γρήγορα. Κι αυτή η διαφορά ίσως είναι τελικά το πιο ανησυχητικό στοιχείο απ’ όλα…
Υ.Γ. Μη μου επικαλεστεί κάποιος τον … τουρισμό. Διότι, τουριστική περίοδο έχουμε σ’ ολόκληρο τον κόσμο … Μάλλον ορισμένοι «υπεύθυνοι» στον τόπο μας, συμπεριφέρονται ως … τουρίστες!
*Δρ Δημήτριος Γ. Μεταλληνός
