Πώς ο Γέροντας Εφραίμ της Αριζόνας αναγέννησε την Ορθοδοξία στην Αμερική

Ένα συγκλονιστικό πνευματικό αποτύπωμα άφησε στην Αμερική ο Γέροντας Εφραίμ της Αριζόνας, επαναφέροντας στο κέντρο της εκκλησιαστικής ζωής ό,τι για δεκαετίες είχε παραμεριστεί: την προσευχή, την άσκηση, τη μετάνοια και τη ζωντανή παράδοση της Ορθοδοξίας. Τη μαρτυρία αυτή καταθέτει με λόγο βιωματικό και αποκαλυπτικό ο πρωτοπρεσβύτερος Αντώνιος Μοσχονάς.

Όπως ο ίδιος ομολογεί, για περίπου 70 χρόνια ιερείς και αρχιερείς στην Αμερική προσπαθούσαν να προσελκύσουν τους πιστούς στις εκκλησίες μέσα από φεστιβάλ, γιορτές και πανηγύρια. Φαγητό, ποτό, διασκέδαση και κοινωνικές εκδηλώσεις έγιναν το κύριο «εργαλείο» προσέγγισης. Κάπου στην πορεία, όμως, ξεχάστηκαν η προσευχή, το κομποσχοίνι, η εξομολόγηση, η νηστεία και η άσκηση. Ακόμη πιο καθοριστικό: δεν επιτρεπόταν η δημιουργία μοναστικών κέντρων, τα οποία θεωρούνταν περιττά και χωρίς ουσιαστική προσφορά.

Και τότε εμφανίστηκε, όπως χαρακτηριστικά λέει ο π. Αντώνιος, «ένα μικροσκοπικό ανθρωπάκι». Χωρίς κοσμικές σπουδές, χωρίς πτυχία θεολογίας, χωρίς εντυπωσιακές ή καινοτόμες ιδέες. Ο Γέροντας Εφραίμ δεν ήρθε να προσφέρει κάτι «νέο»· ήρθε να θυμίσει τα αρχέγονα και ξεχασμένα. Δεν πούλησε σουβλάκια, γύρο ή μπακλαβάδες. Προσέφερε δωρεάν τον Χριστό της Ορθοδοξίας. Δεν κάλεσε σε χορούς και διασκεδάσεις, αλλά σε αγρυπνίες, νηστείες και πνευματικό αγώνα.

Και ο κόσμος ανταποκρίθηκε. Η προσέλευση υπήρξε πρωτοφανής. Άνθρωποι κάθε ηλικίας και προέλευσης αγκάλιασαν αυτό το αυθεντικό κάλεσμα. Μια Αμερική κουρασμένη από την καταναλωτική αφθονία, που είχε ήδη αναζητήσει διέξοδο σε κινήματα όπως οι hippies ή στις ανατολικές θρησκείες, άρχισε να ανακαλύπτει τον γνήσιο και αρχέγονο χριστιανισμό της Ορθοδοξίας.

Ο π. Εφραίμ, όπως περιγράφει ο π. Αντώνιος Μοσχονάς, «έστησε μια μεγάλη σκάλα από τη γη στον ουρανό». Έδωσε τη δυνατότητα στους ανθρώπους της Αμερικής να ανέβουν προς τον ουρανό με τα μέσα της ορθόδοξης παραδόσεως. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Μοναστήρι του Αγίου Αντωνίου στην Αριζόνα, το οποίο, σύμφωνα με τη μαρτυρία, κτίστηκε με θεϊκά σημεία.

Όταν ο Γέροντας αναζητούσε χώρο για τη νέα μονή, έχασε τον δρόμο του και βρέθηκε τυχαία – ή μάλλον θεία πρόνοια – στο σημείο όπου τελικά οικοδομήθηκε το μοναστήρι. Εκεί, άκουσε καμπάνες να χτυπούν όπως στη Μονή Φιλοθέου στο Άγιον Όρος και είπε με βεβαιότητα: «εδώ θα το κτίσουμε». Ακόμη και όσοι αρχικά δυσπιστούσαν, πείστηκαν αργότερα, όταν τα ίδια σημεία έγιναν αντιληπτά και από άλλους, ακόμη και από τον επίσκοπο.

Ο αείμνηστος επίσκοπος Αντώνιος του Σαν Φρανσίσκο, όταν γνώρισε το έργο του Γέροντα Εφραίμ, φέρεται να είπε με συγκίνηση:
«Ο Εφραίμ θα γεμίσει την Αμερική με μοναστήρια. Πόσο τυχεροί είμαστε που γνωρίσαμε, περπατήσαμε, μιλήσαμε και ευλογηθήκαμε από έναν ζωντανό άγιο».

Το έργο του Γέροντα Εφραίμ της Αριζόνας δεν υπήρξε απλώς εκκλησιαστικό. Υπήρξε πνευματική αφύπνιση, μια επιστροφή στην καρδιά της Ορθοδοξίας, που συνεχίζει μέχρι σήμερα να φωτίζει δρόμους ψυχών σε έναν τόπο μακρινό, αλλά βαθιά διψασμένο για αλήθεια.

+ π. Αντώνιος Μοσχονάς