Όταν η αργία γίνεται όπλο εξουσίας: Μπορεί να πεταχτεί ένας Μητροπολίτης στον δρόμο;
Η υπόθεση του Μητροπολίτη Τυχικού δεν αποτελεί πλέον μια απλή εσωτερική εκκλησιαστική διένεξη. Όπως επισημαίνεται και σε σχετική ανάρτηση της σελίδας Facebook «Σημεία των καιρών», έχει εξελιχθεί σε μείζον ζήτημα θεσμικής νομιμότητας, αγγίζοντας τα όρια της σχέσης Εκκλησίας και κράτους και θέτοντας ευθέως το ερώτημα για το πόσο ανθεκτικό παραμένει το κράτος δικαίου όταν δοκιμάζεται από αυθαίρετες πρακτικές εξουσίας.
Το ερώτημα που απασχολεί πλέον την κοινή γνώμη είναι απλό αλλά βαρύνουσας σημασίας:
μπορεί ένας μητροπολίτης, ο οποίος διαμένει επί 22 συναπτά έτη στη Μητρόπολή του, να απομακρυνθεί βίαια από την κατοικία του με την επέμβαση της Αστυνομίας, έπειτα από αντικανονική κήρυξή του ως έκπτωτου και την επιβολή αργίας;
Η απάντηση, σύμφωνα με όσα αναλύονται και από τη σελίδα «Σημεία των καιρών», είναι ξεκάθαρη και δεν επιδέχεται ερμηνευτικούς ακροβατισμούς: όχι.
Ούτε το κανονικό δίκαιο της Εκκλησίας, ούτε το Σύνταγμα, ούτε το αστικό δίκαιο παρέχουν τέτοια εξουσία σε οποιονδήποτε.
Η αργία, στο κανονικό δίκαιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας, είναι ένα προσωρινό πειθαρχικό μέτρο. Δεν ταυτίζεται με καθαίρεση, δεν συνεπάγεται απώλεια επισκοπικής ιδιότητας και, κυρίως, δεν οδηγεί αυτομάτως σε απώλεια κατοικίας. Ο επίσκοπος σε αργία παραμένει επίσκοπος. Η ιδιότητά του δεν αίρεται με διοικητικές αποφάσεις ούτε με πρακτικές τετελεσμένων.
Οι Ιεροί Κανόνες είναι απολύτως σαφείς. Ο 74ος Αποστολικός Κανόνας απαιτεί κανονική κατηγορία, απολογία και πλήρη συνοδική κρίση πριν από την επιβολή σοβαρής ποινής. Ο 6ος Κανόνας της Β΄ Οικουμενικής Συνόδου απαγορεύει ρητώς τις αυθαίρετες ενέργειες εις βάρος επισκόπων. Ο 34ος Αποστολικός Κανόνας κατοχυρώνει την αρχή της συνοδικότητας και αποκλείει μονομερείς πράξεις του πρώτου.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι σε ολόκληρο το σώμα των Ιερών Κανόνων δεν υπάρχει ούτε μία διάταξη που να προβλέπει απομάκρυνση επισκόπου από την κατοικία του λόγω αργίας. Η έννοια της «έξωσης» είναι ξένη προς την κανονική παράδοση της Εκκλησίας.
Πέραν όμως του κανονικού δικαίου, υπάρχει και το κοσμικό δίκαιο. Ο Μητροπολίτης Τυχικός διαμένει επί 22 χρόνια στη Μητρόπολη, σε κατοικία που συνιστά παγιωμένη έννομη κατάσταση και προστατεύεται πλήρως από το Σύνταγμα και το αστικό δίκαιο. Το Σύνταγμα δεν αναστέλλεται ούτε υποχωρεί μπροστά σε εκκλησιαστικές αποφάσεις. Το απαραβίαστο της κατοικίας, η ανθρώπινη αξία, η ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας και η αρχή της αναλογικότητας δεν τίθενται σε διαπραγμάτευση.
Στο αστικό δίκαιο, η έξωση προϋποθέτει δικαστική διαδικασία, απόφαση δικαστηρίου και εκτέλεση από δικαστικό επιμελητή. Καμία συνοδική πράξη δεν υποκαθιστά τη Δικαιοσύνη.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ενδεχόμενο εμπλοκής της Αστυνομίας. Η Αστυνομία δεν αποτελεί όργανο εκκλησιαστικής διοίκησης και δεν εκτελεί εκκλησιαστικές ποινές. Οποιαδήποτε χρήση της χωρίς δικαστική ή εισαγγελική εντολή θα συνιστούσε θεσμική εκτροπή και επικίνδυνο προηγούμενο.
Η υπόθεση επιβαρύνεται ακόμη περισσότερο από τις σοβαρές αιτιάσεις περί αντικανονικότητας της ίδιας της έκπτωσης του Μητροπολίτη Τυχικού. Όταν η βάση μιας διαδικασίας είναι ελαττωματική, κάθε επόμενο βήμα καθίσταται ακόμη πιο επισφαλές. Η αδικία δεν διορθώνεται με νέα μέτρα· πολλαπλασιάζεται.
Όπως εύστοχα τονίζεται στη δημόσια παρέμβαση που φιλοξενεί η σελίδα «Σημεία των καιρών», το πραγματικό διακύβευμα δεν αφορά μόνο ένα πρόσωπο. Αφορά την αξιοπιστία των θεσμών, την πιστότητα της Εκκλησίας στους Ιερούς Κανόνες της και την αντοχή του κράτους δικαίου απέναντι σε τετελεσμένα.
Η ιστορία έχει δείξει ότι οι θεσμοί χάνουν το κύρος τους όχι όταν σφάλλουν, αλλά όταν αρνούνται να επιστρέψουν στη νομιμότητα. Η ισχύς δεν παράγει δίκαιο. Το δίκαιο παράγει κύρος. Και με αυτό το μέτρο θα κριθούν όλοι.
Πανόρθοδοξο Κίνημα Στήριξης Μητροπολίτη Πάφου κ.κ. Τυχικού
(Αγγλία, Αμερική, Καναδάς, Αυστραλία, Μεξικό, Ιρλανδία, Σκωτία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Σερβία)
