Ο Αρχιεπίσκοπος που μίλησε στις καρδιές μας: Σαν σήμερα «έφυγε» ο Χριστόδουλος
Σαν σήμερα, στις 28 Ιανουαρίου 2008, έφυγε από τη ζωή ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χριστόδουλος, μια από τις πλέον εμβληματικές και πολυσυζητημένες μορφές της σύγχρονης Εκκλησίας της Ελλάδος, που άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα τόσο στον εκκλησιαστικό όσο και στον δημόσιο βίο της χώρας.
Ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, κατά κόσμον Χρήστος Παρασκευαΐδης, γεννήθηκε στις 17 Ιανουαρίου 1939 στην Ξάνθη. Σπούδασε Νομικά και Θεολογία, ανακηρύχθηκε Διδάκτωρ Θεολογίας και διέθετε ευρύτατη μόρφωση, γνωρίζοντας άριστα τη γαλλική και αγγλική γλώσσα, ενώ είχε γνώσεις ιταλικών και γερμανικών. Χειροτονήθηκε διάκονος το 1961 και πρεσβύτερος το 1965.
Για εννέα χρόνια υπηρέτησε ως ιεροκήρυκας στον ναό της Κοιμήσεως Θεοτόκου Φαλήρου, ενώ επί επτά χρόνια διετέλεσε γραμματέας της Ιεράς Συνόδου. Το 1974, σε ηλικία μόλις 35 ετών, εξελέγη Μητροπολίτης Δημητριάδος, αναδεικνυόμενος σε μία από τις νεότερες και πιο δυναμικές παρουσίες της Ιεραρχίας. Από τη θέση αυτή ανέπτυξε έντονη ποιμαντική και πνευματική δράση, συμμετείχε σε εκκλησιαστικές αποστολές στο εξωτερικό και συνέγραψε πλήθος επιστημονικών και θεολογικών κειμένων, ενώ αρθρογράφησε τόσο στον εκκλησιαστικό Τύπο όσο και σε εφημερίδες.
Το 1998, μετά τον θάνατο του Αρχιεπισκόπου Σεραφείμ, η εκλογή του νέου Προκαθημένου συγκέντρωσε έντονο ενδιαφέρον. Επικρατέστεροι υποψήφιοι ήταν οι Μητροπολίτες Δημητριάδος Χριστόδουλος, Θηβών Ιερώνυμος και Αλεξανδρουπόλεως Άνθιμος. Τελικά, εξελέγη Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος ο Χριστόδουλος, προκαλώντας αίσθηση από την πρώτη στιγμή με τον «επιβατήριο» λόγο του στον κατάμεστο Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών.
Σύντομα, το όνομά του κυριάρχησε στον δημόσιο διάλογο. Με λόγο άμεσο και συχνά τολμηρό, απευθύνθηκε ιδιαίτερα στη νεολαία, καλώντας τους νέους να πλησιάσουν την Εκκλησία «ακόμα και με το σκουλαρίκι», ενώ ζήτησε συγγνώμη για τα λάθη και τις παραλείψεις των προηγούμενων γενεών. Παράλληλα, έθεσε ως στόχο την αναζωογόνηση των δομών της Εκκλησίας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο φιλανθρωπικό έργο.
Κατά την αρχιεπισκοπία του, το κοινωνικό έργο της Εκκλησίας γνώρισε σημαντική ανάπτυξη. Δημιουργήθηκαν νέοι οργανισμοί που κάλυπταν κρίσιμους τομείς, όπως η βιοηθική, η στήριξη των τοξικομανών, η μέριμνα για την κακοποιημένη γυναίκα και την άγαμη μητέρα. Ίδρυσε επίσης τη Μη Κυβερνητική Οργάνωση «Αλληλεγγύη», μέσω της οποίας η Εκκλησία της Ελλάδος ανέπτυξε ανθρωπιστική δράση σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε και στην αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας, ιδρύοντας την υπηρεσία Διαδικτύου της Εκκλησίας, με ψηφιακή βιβλιοθήκη σε εννέα γλώσσες, πινακοθήκη, μουσικοθήκη και πύλη πολιτιστικών ειδήσεων στα ελληνικά και αγγλικά.
Ο λόγος και οι πρωτοβουλίες του, ωστόσο, προκάλεσαν και έντονες αντιδράσεις. Στα πρώτα χρόνια της ποιμαντορίας του, δύο μεγάλα γεγονότα σημάδεψαν τη δημόσια παρουσία του: η σύγκρουση με την κυβέρνηση του Κώστα Σημίτη για την αναγραφή του θρησκεύματος στις αστυνομικές ταυτότητες, που ξεκίνησε την άνοιξη του 2000 και απασχόλησε για περίπου δύο χρόνια την κοινή γνώμη, καθώς και η κρίση στις σχέσεις με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, η οποία διήρκεσε έως το 2004 και έληξε μετά την παρέμβαση της τότε υπουργού Παιδείας, Μαριέττας Γιαννάκου.
Ιστορικής σημασίας υπήρξε και η επίσκεψη του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β΄ στην Αθήνα το 2001, ένα γεγονός που μέχρι τότε φάνταζε αδιανόητο. Παρά τις αντιδράσεις που εκδηλώθηκαν, ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος κατόρθωσε να πείσει την Ιεραρχία και να ανοίξει έναν νέο δρόμο διαλόγου. Στο Αρχιεπισκοπικό Μέγαρο, παρουσία της Ιεράς Συνόδου, ο Ποντίφικας ζήτησε συγγνώμη για τα δεινά του παρελθόντος, με τον Αρχιεπίσκοπο να τον χειροκροτεί πρώτος, σηματοδοτώντας μια ιστορική στιγμή προσέγγισης των δύο Εκκλησιών. Το 2006, ο Χριστόδουλος ανταπέδωσε την επίσκεψη στο Βατικανό, συναντώντας τον Πάπα Βενέδικτο ΙΣΤ΄.
Ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος εκοιμήθη στις 28 Ιανουαρίου 2008, έπειτα από πολύμηνη και γενναία μάχη με τον καρκίνο. Η παρακαταθήκη του παραμένει ζωντανή: μια Εκκλησία με εξωστρέφεια, κοινωνική παρουσία και διάθεση διαλόγου με την εποχή της.
